QAJYLYQTYŃ UMRADAN BASTY ÚSh AIYRMAShYLYǴY NEDE?

Qajylyq pen ýmra birdeı qulshylyq bolyp tabyla ma álde mán-maǵynasy jaǵynan alyp qaraǵanda múlde basqa qulshylyqtar ma?

Qajylyq pen umra – eki bólek. Úlken qajylyq - paryz, kishi qajylyq - súnnet. Bul eki qulshylyqtyń bir jerde atqarylatyndyǵyna qaramastan, túp-tamyrynda bir-birinen qatty erekshelenedi.

«Kishi qajylyq» dep atalatyn umra negizgi qajylyqtyń mańyzdylyǵy men mán-maǵynasyn ashyp kórsetedi. Qasıetti Mekke qalasynda jasalatyn qajylyq pen umranyń ıhram, Qaǵbany táýáp jasaý, Safa men Marýa jotalarynyń arasynda júgirý jáne shashty qııý nemese shashty qysqartý sııaqty ózderine tán mindetti rásimderi bar. Alaıda osymen eki qulshylyqtyń uqsastyǵy aıaqtalady.

Sonymen, olardyń aıyrmashylyǵy nede?

1. Qosymsha rásimder.

Joǵaryda aıtylyp ótken rásimder umrany óteýde negizgi bolyp tabylady, al qajylyqty óteýde buǵan qosa basqa da rásimder ótelýi tıis.

Mysaly úshin, birneshe kún Mına jazyǵynda turý, Muzdalıfa alqabynda túneý, Arafat taýyna shyǵý. Umrada barlyq qajetti rásimder birneshe saǵattyń ishinde atqarylyp shyǵatyndyqtan umrany «kishi qajylyq» dep ataıdy. Al qajylyq kem degende 4 kún jáne 3 tún boıy atqarylady.

2. Ýaqyt shegi.

Qajylyq pen umra atqarylatyn ýaqyt taǵy bir mańyzdy shart bolyp tabylady. Qajylyqtyń tek Zúl-qıja aıynda atqarylatyny belgili, al ýmrany jyldyń kez kelgen ýaqytynda óteýge bolady.

3. Islamda alatyn orny.

Negizi, asyl dinimiz ıslamda qajylyq pen umranyń alatyn oryndary ártúrli. Qajylyq ıslam dininiń paryz sharttarynyń biri bolyp tabylady.

Qasıetti Quranda Alla Taǵala bylaı aıtqan: «...Onyń jolyna shamasy kelgen kisiler, Alla úshin Qaǵbany zırat etý (haj qylý) kerek...» (3:97).

Endeshe, kúlli musylman ǵalymdarynyń biraýyzdan aıtqan pikiri boıynsha, jaǵdaıy men múmkindigi bar árbir musylmannyń ómirinde bir ret qajylyq paryzyn óteýi mindet bolyp tabylady. Al ýmraǵa keler bolsaq, ony óteý mindet emes, alaıda súnnet bolyp tabylady. Eger ýmrany óteý múmkindigi bola qalsa, sol múmkindikti paıdalanyp, ýmrany ótep alǵan abzal.