MAHABBATPEN JARATQAN ADAMZATTY
Alla Taǵala adam balasyn erekshe jaqsy kóredi. Árbir adamnyń orny Allaǵa óte mańyzdy. Búkil jaratylysty adamzattyń yńǵaıyna sáıkestendirip jaratqandyǵy kez kelgen esti adamǵa Allanyń meıirimi ekeni anyq baıqalyp tur. Eshbir kemshiliksiz ǵajap jaratylys, adamzattyń erkin tynystap, qalaǵanynsha damyp, órkendep ósýine barlyq jaǵdaıdy jasap tur. Adamnyń sana sezimimen, jan dúnıesin erekshe damytatyn ǵylymǵa toly jaratylys Alla Taǵalanyń pendelerine degen asa súıispenshiligi ekendigi daýsyz. Besikteı terbetilgen jumyr jerdegi keremet jaratylystarmen sanadan tys alyp jeti qabat aspandardyń arasynda Alla Taǵalanyń ózine degen meıirimin kóńilinde sáýlesi bar pende anyq sezinedi. Shynymen de árbir pendeniń kóńil kúıi, abroı bedeli, izgilikpen ómir súrýi Táńirimiz úshin óte mańyzdy. Alla Taǵala qasıetti Qurannyń «Rahman» súresi, 29-aıatynda:
يَسْأَلُهُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ
«Kókterdegi ári jerdegi árkim Odan suraıdy, Ol, ár kúni shuǵyldanýda», – dep aıtqan.
Aıatta anyq aıtylyp turǵanyndaı Alla Taǵala pendeleriniń ómir súrýge qolaıly barlyq jaǵdaılary rettelip, Jaratýshy arqyly isteri júzege asýda. Atap aıtqanda, júreginiń soǵýy, ryzdyq nesibesi ári onyń boıyna sińýi, qannyń aınalýy syndy jaǵdaılardan bastap urpaq súıýi, eńbek etip otbasyn asyraýymen dúnıe tabýy, eline jerine qyzmet etýimen sana sezimi syndy sanap bitýge jetpeıtin nyǵmetterdiń barshasyn Alla Taǵala kúnige rettep berip otyrǵany pendelerine degen zor mahabbaty.
Meıirimdi Alla Taǵala pendeleriniń qınalǵanyn, baqytsyz bolǵanyn qalamaıdy. Alla Taǵala qasıetti Qurannyń «Taha» súresi, 2-aıatynda:
مَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَىٰ
«Saǵan Qurandy mashaqat úshin túsirmedik», – dep aıtqan.
Adam balasyna paıǵambarlar jiberip, kitaptar túsirýi de Alla Taǵalanyń erekshe súıispenshiligi. Bul aıatta da Qurandy adamzat mashaqatpen qınalyp, baqytsyz bolyp ómir súrý úshin túsirmegendigin qaıtalap aıtqan. Kerisinshe, Quran kitaby adamzattyń bul dúnıede izgiliken jaqsylyqta órkendep damyp ómir súrýi úshin túsirilgen. Sonymen qatar, máńgilik ómirde de rahatqa batyp ómirin jalǵastyrýdyń jolyn kórsetken. Al, paıǵambarymyz (Allahtyń ıgiligi men sálemi bolsyn) Qurandy basshylyqqa alyp, adamnyń baqytty bolyp ómir súrýi úshin barlyq qyrlarymen syrlaryn úıretken. Bunyń barlyǵy adamzatqa Alla Taǵalanyń asa súıispenshiligi men mahabbaty.
Ómirde adam balasynyń basynda qıynshylyqtar bolady. Bul qıynshylyqtar kóp jaǵdaıda pendeniń qateleskennen, isterin durys jasamaǵandyqtan oryn alady. Pende Jaratýshynyń kórsetken jolymen júrmegendikten kóptegen qatelikterge urynady. Al, Alla Taǵala dini arqyly adamdy durys oılaýǵa, aqıqatqa sáıkes keletindeı sheshimder shyǵaryp, tek oń ister ǵana atqaryp ómir súrýin úıretedi. Adam balasy ár daıym durys áreket jasaý arqyly qıyndyqqa urynbaıdy. Alla Taǵala qasıetti Qurannyń «Shýra» súresi, 30-aıatynda:
وَمَا أَصَابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ
«Bastaryńa kelgen bir aýyrshylyq, qoleki istegenderińniń saldarynan bolady. Jáne de Alla kóbin keship jiberedi» – dep aıtqan.
Eger pende árbir qatelikteri úshin jazalansa, onda jer basyp júrýge shamasy kelmes edi. Alaıda, meıirimdi Alla pendelerdiń qanshama qatelik isterin elemeı, aıyptaryn jasyryp meıirimin tógýde. Al, pendeniń qatelik kúnáleriniń saldarynan basyna túsken qıynshylyqta Allanyń meıirimi. Sebebi, solaı táýbesine túsirmese pende ımandylyǵymen adamılyq qasıetinen aıyrylyp qalýy múmkin.
Alla Taǵala pendesin eń qurmetti jaratylys etip ardaqtady. Qasıetti Qurannyń «Báııná» súresi, 7-aıatynda:
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَٰئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ
«Kúdiksiz sondaı ıman keltirip, túzý is istegender; mine solar, jaratylǵandardyń jaqsysy», – dep aıtqan.
Osy aıatta aıtylǵanyndaı ıman keltirip, izgi is jasaǵan pende tipti perishtelerden de joǵary bolatyndyǵyn túsinemiz. Etpen súıekten jaratylǵan pendeniń eshbir qatelespeıtin nurdan jaralǵan perishteden de joǵary bolýyna múmkindik berýi Alla Taǵalanyń pendelerine degen mahabbatyn kórsetedi.
Alla Taǵala hadıs quddysta:
...خلقت الأشياء كلها من أجلك، وخلقتُك من أجلي...
«...Ýa adam balasy barlyq nárseni sen úshin jaratym, al seni ózim (qulshylyq) úshin jaratym...»,— dep adam balasyna erekshe súıispenshiligin bildirgen.
Alla Taǵala ózi úshin adamdy jaratýy, adamǵa degen zor qurmeti. Sebebi, bir Allaǵa qulshylyq qylǵanda ǵana pendeniń sanasy jáne jan dúnıesi azat bolyp ómir súre alady. Al, adam jaratylǵandardan táýelsiz ómir súrgende ǵana baqytty bola alady. Paıǵambarymyz (Allahtyń ıgiligi men sálemi bolsyn) Alla Taǵalanyń pendelerine erekshe meıirimdiligin baıandap aıtqan hadısteri jeterlikti. Atap aıtqanda, Ábý hýráıra (Allahtyń rızashylyǵy bolsyn) ol Allahtyn elshisiniń (Allahtyń ıgiligi men sálemi bolsyn):
"عَنْ أبي هريْرَةَ، عن النبيِّ ﷺ قَالَ: إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَغَارُ، وَغَيْرَةُ اللَّهِ تَعَالَى، أنْ يَأْتِيَ الْمَرْءُ مَا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ"
«Shyndyǵynda Alla Taǵala qyzǵanady, Alla Taǵalanyń qyzǵanýy pendesiniń haram qylǵan isti jasap qoıýynan qyzǵanýy»,— dep aıtqanyn jetkizedi.
Pende kúnáli is jasaý arqyly baqytsyzdyqqa urynady. Alla Taǵala erekshe jaqsy kóretindikten pendeleriniń baqytsyz bolyp júrgenin kórgisi kelmeıdi. Sol úshin de pendeleri kúná jasaýyn qyzǵanady.
Sál oılanyp kóńil bólgen pende Alla Taǵalanyń erekshe meıirimdi ekenin sezinedi. Quran Kárimde Alla Taǵala pendelerine Ózin óte meıirimdi ári kesherimdi ekenin birneshe márte baıandaǵan. Bul arqyly Alla Taǵala pendelerin meıirimdi bolýǵa tárbıelegen. Aqıqatynda Alla Taǵala meıirimdi pendelerin jaqsy kóredi. Pendeleriniń ózara meıirimdi bolǵandaryna saýaby sheksiz. Sanaly ómirdiń mánimen sáni meıirimdilikte ekenin jaqsy biletin Jaratýshymyz adamzatty meıirimdilikke shaqyryp, Ózin meıirimdi dep tanystyrǵan. Barsha adam balasy meıirimdi bolyp ómir súrip, Allanyń meıirimine bólene berýin tileımiz.
"Mahabbatpen jaratqan adamzatty,
Sen de súı Ol Allany jannan tátti..."
AHMADIEV Serikhan
